Wat als de kerk je verwijderd heeft van God?

In zijn nieuwste boekje beschrijft Stevo Akkerman naar aanleiding van het komen en gaan van  een dochtertje op één middag (´Donderdagmiddagdochter´ heet het ) zijn worsteling om afscheid te nemen van het gereformeerd-vrijgemaakte klimaat. Een klimaat dat hij als verstikkend heeft ervaren vanwege het gebrek aan ruimte om anders te zijn en anders te denken dan de ´goegemeente´. Een klimaat waarin God vanzelfsprekend aan ´onze kant staat´. Met een rigide doorgevoerde scheiding tussen ons,  het ´volk van God´, en de anderen, nl. de wereld. Een klimaat waarin hij nooit zijn eigen plek in heeft kunnen innemen vanwege het ´de maat nemen van elkaar´ en alle verplichtingen en gewoontes waarbij men niet geacht werd enige kritische vraag te stellen.

Ik heb het boekje in een adem uitgelezen en ben diep onder de indruk. Omdat ik veel herkende vanuit mijn eigen jeugdjaren. Omdat ik me vanwege onze zelfde wortels diep verbonden voel met deze zoeker, zoals hij zichzelf nu typeert aan het eind van het gesprek met Tijs van de Brink in ´Adieu God´. En ook omdat hij uiteindelijk iets van rust vindt (is dat God?) in de English Reformed Church op het Begijnhof in Amsterdam. Hij schrijft: ´Hier kan ik rustig naartoe. Hier stellen ze geen strikvragen en verlangen ze geen bewijs van goed gedrag. Hier blust de geschiedenis –sedert 1607- alle scherpslijperij en wat ervoor in de plaats komt is vrede, rust, klassieke muziek en genade.´ (p. 146)

Hij is God niet kwijt. Hij typeert zijn  geloof nu als een geloof met gaten. Maar dan toch een geloof dat hem ´onwerkelijk mooie dingen´ biedt. Dingen waar hij in zijn jonge jaren altijd naar op zoek was, maar in de kerk van toen nooit vond. Het raakt mij diep hoe de kerk blijkbaar, hoe paradoxaal dat ook mag klinken als je weet waar de kerk voor is, mensen heel ver bij God vandaan kan houden!

Ik moest denken aan een gesprek dat ik onlangs had met een jong stel. Beiden nog altijd lid van de vrijgemaakte kerk. Maar al jaren niet of nauwelijks die kerk van binnen  gezien. Ik heb al een tijdje contact met hen. Want ze willen best wel geloven, geloven ook dat God met hen bezig is, maar het komt er niet van. Beiden een goede baan, druk sociaal leven. ´Maar eigenlijk,´ zo zei hij laatst, ´ben ik gewoon bezig smoesjes te verzinnen om mijn eigen laksheid goed te praten.´  Telkens als ik met hen het gesprek op God probeer te krijgen (Wie is Hij voor jullie?), zitten we steevast binnen drie zinnen toch weer bij de kerk. ´Ik wil best de knop omzetten en in God geloven, maar als ik dat probeer, zie ik daarachter meteen alle regels en verplichtingen opdoemen waar ik vroeger mee ben doodgegooid.´ ´Ja,´ vult zij dan aan, ´en ik voel meteen alle negativiteit weer waarmee ik tegemoet getreden werd als ik weer eens een keer niet in de kerk was geweest of als ik mijn catechisatielesje niet kende. Dan voel ik me weer een minderwaardig gelovige omdat ik dingen zei  en deed die niet in het straatje pasten. Ik zou niet goed terecht komen, zei men, terwijl ik als jongere alleen maar eerlijk zei wat ik dacht.´ Ze hebben allebei de kerk als verstikkend ervaren en als iets wat hen van God heeft afgedreven.

En ik? Ik heb niet de behoefte om hen tegen te spreken. Ik kan het ook niet. Daarvoor herken ik teveel. Maar ik voel me wel diep bewogen met hen. En ik wil zo graag met hen op zoek naar God. Ik zou natuurlijk kunnen zeggen: daarvoor moet je in de kerk zijn. Maar als je zo getraumatiseerd bent door alles wat ´kerk´ heet, gaat dat niet werken! Nee, dan maar los van alle kerkelijke structuren en op zoek naar nieuwe wegen.

Afgelopen zondag zei ik in de preek: ´Als we werkelijk anders kerk willen zijn vandaag, en ik denk persoonlijk dat dat moet, als we echt mensen van deze tijd en van morgen bij Jezus willen brengen, dan zullen we losser moeten worden, vrijer, ontspannener, minder formeel, creatiever, meer divers enz. Minder vast zitten aan alles. Maar dan moeten we wel radicaal willen loslaten wat nu nog ballast is, wat ons tegenhoudt, wat groei belemmert, wat in de weg zit bij het volgen van Jezus.´

En ik denk aan Amsterdam, waar allerlei nieuwe vormen van kerk-zijn worden uitgevonden. Gewoon opnieuw beginnen. In een café of in een buurthuis of gewoon in een huiskamer. En we zien wel wat het wordt! Los van hoe het altijd ging, maar gewoon de bijbel open en de harten open, goede muziek, een goed gesprek, een goed glas wijn, een stamelend gebed. Samen op zoek naar God, de Verhevene, de Eeuwige, de Nabije, de Liefde, Vader van Jezus Christus.

Zou dat in Kampen niet ook kunnen? En zouden dan mensen als Stevo en dat jonge stel, zoals er nog velen rondlopen en ronddolen in deze stad, niet (iets van) God kunnen vinden?

Ik hoop het. Ik bid erom.